Muhsin Yazıcı

Yaşamın kodlarını okumak – 4 / Doç. Dr. Şafak Nakajima

Gemi yolculuğu sırasında durdukları yerlerde toprağı inceler, canlı örnekleri toplar, notlar tutar; Darwin.

Çok iyi bir gözlemci ve araştırıcıdır.

Giderek jeolojinin (yer bilim) yanı sıra, biyoloji konusunda da derinleşir; aralarındaki etkileşimi kavrayabilecek ölçüde kendisini geliştirir.

Yolculuğu sırasında İngiltere’ye gönderdiği mektuplar, fosiller ve doldurulmuş canlılar, Profesör Henslow aracılığıyla İngiliz doğa bilimcilerine aktarılır.

Henüz yirmili yaşların başlarında, bilim dünyasında giderek tanınmakta olan bir bilim insanıdır artık.

Yolculuk sürprizlerle doludur; tabii o fark edebildiği için!

Güney Amerika’da, soyu tükenmiş memelilere ait fosiller bulur.

Bunlar devasa büyüklükte memelilerdir ve aynı toprak katmanlarında, modern deniz kabuklularına ait kalıntılar da vardır.

Bu bulgu, dev memelilerin soyunun yakın ve bilindik zamanlarda, herhangi büyük bir iklim değişikliği ya da felâket olmaksızın tükendiği anlamına gelir.

O zamana dek inanılan, fosillerin Nuh tufanı benzeri büyük bir doğa faciasından kalma olduğudur.

Kuşlardan deniz kabuklularına, omurgalılardan memelilere kadar pek çok hayvan ve değişik bitki türünü inceler.

Bu türlerin farklı coğrafyalarda farklı özellikler gösterdiği dikkatini çeker.

Ekvator hattında irili ufaklı çok sayıda adadan oluşan Galápagos Adaları, türleri gözlemlemek için ona büyük bir fırsat verir.

İki farklı mevsimin, düzensiz aralıkları olan kuraklık ve aşırı yağmurların yaşandığı yanardağlarla dolu bu adalarda, canlılar üzerinde çok büyük doğa baskısı vardır.

Galápagos Adaları, evrim biliminin doğuşunda büyük rol oynar.

Darwin adalardan pek çok “alaycıkuş” (mockingbird) örneği toplar.

Bu kuşlar, yaşadıkları birbirine çok yakın adaların coğrafi özelliklerine göre, gagalarından kuyruklarına kadar bazı fiziksel farklılıklar gösterirler.

Adalarda yaşayan yerel İspanyolların, kaplumbağaların görünüşüne bakarak hangi adadan geldiğini anlayabildiklerini öğrenir.

Çok farklı coğrafyalara yaptığı yolculuklar, onun insan davranışlarını da gözlemlemesine yardımcı olur.

Güney Amerika’nın en güney ucundan alınıp, misyonerlik yapmak üzere ‘’medenileştirilmek’’ için İngiltere’ye götürülen üç yerlinin, bir yıl içinde misyonerliği bırakıp yeniden ilkel hayatlarına dönmeleri ilgisini çeker; insanların hayvanlardan sanıldığı kadar uzak olmadığını düşünmeye başlar.

Amerika’daki kölelik kurumundan hoşlanmaz ve Avrupalıların, Avustralya ve Yeni Zelanda’daki yerli halklara verdiği zarardan üzüntü duyar.

Darwin’e göre insan toplulukları arasındaki yaşam farklılıkları ırksal değil, kültürel gelişmişlikle ilgilidir.

Ve ilk kez Güney Afrika’da, canlıların bir defada mucizevi bir biçimde oluştuğunu söylemenin, canlıların çeşitliliğini küçümsemek olacağını ifade eden bir yazı yazar.

Gözlediği tüm canlıların, yaşam hedefleri ortaktır:

Hayatta kalmak ve soylarını sürdürmek!

Tüm canlılar, bu hedeflere ulaşmak için çevre koşullarına uyumlu olmak zorundadır.

Bu da, canlıların çevresel koşullara göre, türden türe farklı özellikler taşıması demektir.

Darwin’in zihni sorularla doludur!

Eğer aynı kuş cinsinin benzer türleri bile, farklı adalarda, nesilden nesile farklı özellikler kazanıyorsa, halen yaşayan canlıların da daha önceden yaşamış türlerin çevresel etkenlerle farklılaşması sonucu ortaya çıkmış olması mümkün müdür?

Darwin, hocası Henslow’un bu geziyle kendisinden beklediği, kutsal kitaptaki ‘’Yaratılış’’ bölümünü kanıtlamaya kararlı bir inanandır.

Ama işi giderek zorlaşmaktadır!

Dönüş yolunda defterine şu notu düşer:

“… Birbirinin görüş mesafesi içinde yer alan, pek az hayvanla donatılmış, küçük yapısal farklılıklar arz eden ve doğada aynı yeri işgal eden kuşların yaşadığı bu adaları gördüğümde, bu canlıların sadece birer ara çeşit olduklarını tahmin ettim (…) Eğer bu düşüncelerin en ufak bir temeli varsa, takımadaların jeolojisini incelemek kayda değer bir çalışma olacak; zira bu olgular, türlerin sabitliği görüşünü kökten sarsacaktır.”

Döndüğünde onu nasıl bir hayat beklemektedir?

Devam edecek…

      

Yazar hakkında Tüm gönderileri gör Yazar website

Muhsin Yazıcı

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * olarak işaretlenmiştir.