Muhsin Yazıcı

Dünya Tarihi Kronolojisi M.Ö-8500 – 1500

                        DÜNYA TARİHİ KRONOLOJİSİ

  • M.Ö. 8500–7000, Ortadoğu’da çiftçiliğe geçiş
  • M.Ö. 3500–3000, Dicle-Fırat ve Nil vadilerinde uygarlığa geçiş
  • M.Ö. 4000–3000, Uygarlığın Sümer’de doğuşu
  • M.Ö. 3000, sabanın icadıyla insanların tarımda hayvan gücünden yararlanmanın yolunu bulmaları
  • M.Ö. 3000 dolayları, yazılı kayıtların başlayışı
  • M.Ö. 2000’den az önce, Mezopotamya çevresindeki bölgelerde taşra uygarlıklarını kurmaya başlayan toprak aristokrasilerinin doğmasını kolaylaştıran koşulların oluşması
  • M.Ö. 1700 dolayları, Hammurabi tarafından insanlığın ilk yasa derlemelerinin çıkarılışı
  • M.Ö. 1700, Avrasya bozkırı kökenli barbar halklar akınlarının Avrupa’nın Atlantik kıyılarına ulaşması
  • M.Ö. 1300, dolayları, alfabetik yazının Suriye’de ve Filistin’de yaygınlaşması
  • M.Ö. 1000, yıllarında, Ortadoğu uygarlığının iki uç bölgesinde (Filistin ve İran’da) verimli düşünce akımlarının doğuşu
  • M.Ö. 700’den az önce Orta Asya’dan ve Güney Rusya’dan göç etmiş
  • İskitler’in Ukrayna’da bir kabileler imparatorluğu kurup, Yunan dünyasıyla ticarete girişmeleri
  • M.Ö. 6. yüzyıl, Lidya Krallığı’nda sikke paranın dolaşıma konması
  • M.Ö. 6. yüzyıl, İyonyalı filozofların dünyayı ve insanı akılla kavrama çabası
  • M.Ö. 500 dolayları, Çin uygarlık biçiminin temel öğelerinin ortaya çıkışı
  • M.Ö. 500 dolayları, Kastların ve Hind dininin kendine özgü vurgularının biçimlenişi
  • M.Ö. 330, Pers İmparatorluğunun Makedonyalıların saldırısıyla yıkılması
  • M.Ö. 320, İskender’in İndüs Vadisi’ne girmesi
  • M.Ö. 146, Roma’nın Makedonya’yı ve Yunanistan’ı fethetmesi
  • M.Ö. 30, Roma’nın Mısır’ı fethetmesi
  • 70–100, Dört İncil’in yazıldığı yıllar
  • 193, Roma Barışı’nın şiddete başvurulmasıyla bozulması
  • 372, Hunlar’ın Güney Rusya’ya girip Ostrogotları sürüşleri
  • 378–511, Roma İmparatorluğu’nun büyük akınlarla çökmesi

  • 410, Hun korkusuyla Roma sınırlarını zorlayan Vizigotlar’ın Roma kentini yağmalamaları ve İspanya’yı geçip krallıklarını kurmaları
  • 451, Kalkedon (Kadıköy) Kurultayı’nın Papa’nın çağrısıyla toplanıp, kutsal üçleme öğretisinin Papa Büyük Leon’un saptadığı biçimiyle benimseyip, “monofizist” biçimini reddedişi
  • 453, Attila’nın ölüşü ve Hun Konfederasyonu’nun dağılması
  • 552, Japonya’ya ulaşan Budist misyonerler topluluğunun önemli başarılar elde etmesi
  • 565’ten sonra (Doğu) Roma İmparatorlarının “Bizans İmparatoru” denmeye başlanışı
  • 568’den sonra, Cermen kabilesi Lombartların Bizanslıları İtalya’nın iç bölgelerinden çıkan buraların denetimini ellerine geçirmeleri
  • 572, Türk İmparatorluğu’nun haneden kavgalarıyla ikisi de iç kavgalarla yıpranan doğu ve batı ordularına bölünmesi
  • 600 dolayları, Hint Okyanusu’nda Hindu gemicilerin yerini Müslümanların alması
  • 610, Hz.Muhammed’e ilk vahyin gelişi
  • 622, Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye Hicret’i
  • 632–1000 arasında İslam’ın Hızla yükselişi ve Ortadoğu’da Kuzey Afrika’da İspanya’da yayılışı
  • 632, Hz. Muhammed’in ölümü
  • 636, Arap ordusunun Bizans’ı Suriye’den ve Filistin’den çıkarması
  • 641, Arap akıncı birliklerinin Mezopotamya’yı ele geçirişleri
  • 642, Arap akıncı birliklerinin Mısır’ı ele geçirişleri
  • 651, İran ve Mezopotamya’da Sasani iktidarının sona ermesi
  • 651, Arap akıncı birliklerinin İran’ı ele geçirmeleri
  • 711, Vizigot krallığının sona ermesi
  • 711–715, Kuzey Afrika’nın ve İspanya’nın Müslümanların denetimine geçmesi
  • 715, İslamların Kuzeybatı Hindistan’daki Sind Bölgesinde, daha sonra da Hint Okyanusu’nda üstünlüğü ele geçirmeleri
  • 717–718, Müslümanların Konstantinopolis’i kuşatmaları
  • 750, Emeviler’in halifelik döneminin sona ermesi
  • 751, Talas Meydan Savaşı’nda Çin’e bağlı birkaç vahanın Müslümanlarca alınması
  • 756, Baskı aygıtının Çin’de bulunuşu.
  • 800, Şarlman’a Papa tarafından Romalıların imparatoru olarak taç giydirilişi
  • 800’den birkaç yıl sonra, Bizans İmparatorunun Şarlman’ın imparatorluğunu tanımasıyla Batı Roma İmparatorluğunun yeniden kuruluşunun yasallaşması
  • 831-1000 arası, Danimarka’nın İsveç’in ve Norveç’in Hristiyanlığa geçmeleri
  • 840, Uygurların yıkılışı
  • 845, Budizmin Çin’de resmen yasa dışı sayılması; bunun üzerine Kore’de devlet dini yapılıp iyice benimsenmesi
  • 900 dolaylarında, Türk askerlerinin kabilelerinin, İslam devletlerinin siyasal yaşamına egemen olmaya başlamaları
  • 900-14. yüzyıl ortaları, Avrupa’da toprakların tarıma açılışı
  • 989, Rusya’nın Hıristiyanlığa geçiş
  • 1000 dolayları, kolonileşme ve ticari yayılma sürecinin başlayışı
  • 1000 dolayları, Gazneli Mahmut’un akınlarıyla İslam’ın Hindistan’ın İç bölgelerini ele geçirmeye başlaması
  • 1000, Macaristan’ın Hıristiyanlığa geçmesi
  • 1000 Hıristiyanlığın Uzakbatı ülkelerinde Kelt, Cermen ve Slav kabileleri arasında yayılması
  • 1000–1300 arası, Avrupa’da kasabaların hızla gelişmeleri
    1000–1453 arası, İslamlığın Hindistan’da, Doğu Avrupa’da, Orta Asya’da yayılışı
  • 1000–1500, İslam mimarlığının görkem ve incelik dönemi
    1054, Katolik-Ortodoks bölünmesinin, Papa ile Konstantinopolis Patriğinin birbirlerini aforoz etmeleriyle yaratılışı
  • 1071, Malazgirt Savaşı ile Türklerin Hıristiyanlık (Bizans) dünyasına karşı başarılı olup, Anadolu’nun iç bölgelerinin denetiminin Selçuk Türklerine geçişi
  • 1096–1099, Birinci Haçlı Seferi
  • 1171, Galler ülkesinin ve İrlanda’nın Anglo-Norman şövalyelerince fethinin tamamlanışı
  • 1204, Dördüncü Haçlı Seferi’nde Konstantinopolis’in ele geçirilip yağmalanması ve kısa yaşamlı Doğu Latin İmparatorluğu’nun kurulması
  • 1206–1227, Cengiz Han’ın yönetim dönemi
  • 1254; Avrupa’da imparatorluğun çökmesiyle, Papalığın, Latin Hristiyanlık dünyasının evrensel hükümeti olduğunu ileri süren tek kurum olarak kalışı
  • 1300’den sonra, Japonların geniş çaplı denizcilik eylemlerine girişmeleri
    1300’den sonra, Cermen ve Frank şövalyelerinin, Baltık ve Doğu imparatorluklarını kurup, ticaret etkinliklerine girişmeleri
  • 1300, Rönesans’ın İtalya’da biçimlenmeye başlanışı
  • 1337–1453, Yüzyıl Savaşları, İngiltere ile Fransa arasında, kiralık askerlerle yürütülen her yeri yakıp yıkıp yağmalayıcı savaşlar
  • 1347–1351, Avrupa’da Veba salgını
  • 1354, Türkler’in Çanakkale Boğazı’nı geçip Gelibolu Yarımadasını ele geçirerek, Avrupa’ya adım atmaları
  • 1389, Kosova Savaşı’nda Sırpları yenen Türklerin Balkanlarda askeri üstünlüğü ele geçirmeleri
  • 15. yüzyıl İnkalar’ın And Dağları’ndaki merkezlerinde yayılan imparatorluklarının Peru’da merkezi bir rejim kurması
  • 1417, Papalık monarşisinin Konstanz kurultayında onaylanmasıyla Protestan-Katolik ikililiğinin azaltılması
  • 1430, Çinlilerin denizlerden çekilmesiyle Japonların Güneybatı Pasifik’te deniz üstünlüğünü ele geçirmeleri
  • 1453, Konstantinopolis’in Türklerin eline geçmesi, bunun üzerine, Rusların Ortodoks kiliselerinin Hıristiyanlığın son kalesi olduğuna inanmaları
  • 1480 Moskova, Dükü III. İvan’ın Altınordu egemenliğini tanımayıp, “Çar” sanını alarak bağımsızlığını ilan edişi
  • 1492, Kolomb’un okyanusu aşması
    1492, Müslüman Faslıların Avrupa’daki son kalesi Grenada’nın alınışı, bu olayla Hıristiyan haçlı ruhunun körüklenmesi

Dünya Tarihi Kronolojisi 1500 -1900

  • 1500, İtalyan Rönesans’ının doruğuna ulaşması
  • 1500’den sonra, Avrupa’nın deniz üstünlüğü kurması
  • 1500–1650, Avrupa’da fiyatların hızla yükseldiği “Fiyat Devrimi”
  • 1500–1700 arası milyonlarca kilometrelik ülkenin milyonlarca insanın İslam yönetimine sokulmasıyla İslam tarihinin en parlak dönemi
  • 1508 Şah İsmail’in Bağdat’ı fethetmesi
    1509 Portekizlilerin İslam filosunu Umman Denizi’ndeki Diu limanı açıklarında yenilgiye uğratmaları ve Hint Okyanusu’nda üstünlük kurmaya başlamaları
  • 1511, Akdeniz’de, Türk İspanyol ve Portekiz güçleri arasında uzun deniz savaşlarının başlayışı
  • 1512–1520, Yavuz Sultan Selim yönetimi dönemi
  • 1513, İlk Portekiz tacirin Güney Çin kıyılarına gelmesi
  • 1514, Şah İsmail yanlılarının Anadolu’da büyük bir ayaklanmayı kışkırtmaları
  • 1514, Çaldıran savaşında Şah İsmail’in yenilgiye uğratılması
  • 1515, Portekizlilerin Hürmüz Adası’nda üs kurmaları
  • 1517, Luther’in Wittenberg’deki Kilisenin kapısına 95 maddelik tezini asmasıyla Protestanlık hareketinin başlaması
  • 1520–1566, Kanuni Sultan Süleyman yönetimi dönemi
  • 1521, Cortez’in yeni Dünya’nın hazinelerinin kapısını (İspanyollara) açması
  • 1526, Mohaç Savaşı’nda Türkler’den kaçan Macar kralının ölmesiyle, V. Karl’ın Bohemya ve Macaristan taçlarını ele geçirmesi
  • 1526, Timur soyundan gelen Babür’ün Hindistan’ı ele geçirmesiyle, Babür İmparatorluğunun kurulması
  • 1534, İngiltere’nin Papalık ile ilişkilerini koparması, İngiltere kilisesinin yavaş yavaş Protestanlığı benimsemesi
  • 1534–1603, İngiltere’de Tudor hanedanı yönetimi ve bölük pörçük reformlar dönemi
  • 1536, Fransa kralının, Habsburg gücüne karşı, Osmanlı imparatoruyla imzaladığı ittifak anlaşması
  • 1552, Korkunç İvan’ın Altınordu Hanlığı başkenti Kazan’ı ele geçirişi, bunu izleyen dört yıl içinde Aşağı Volga bölgesinin fethini tamamlaması
  • 1560, İspanyolların, İtalya’yı istila edip, papalık topraklarını ele geçirip, Reform karşıtı harekete izin vermemeleri; bunun üzerine, Papaların Hasburglular ile işbirliğine girişimleri
  • 1568–1609, Felenekler’in İspayol yönetimine karşı ayaklanmaları
  • 1580–1640, İspanyolları Portekiz’i ve imparatorluğunu kendi imparatorlularına katmaları
  • 1587–1629, Safevi devleti yöneticisi Büyük Şah Abbas yönetimi dönemi
    1590, dolayları mikroskopun icad.
  • 1598, İspanyol üstünlüğü döneminin başlayışı
  • 1600, denizlerde yeni bir güç dengesiyle, Hint Okyanusu’nda İspanyol ve Portekiz gemilerinin yerini Felemenk, İngiliz, Fransız gemilerinin alışı
  • 1600, Felemenk Doğu Hindistan Kumpanyası’nın kurulması
  • 1600’den sonra, İngilizlerin Hint Okyanusu’nda ticaret etkinliklerine başlamaları
  • 1601, İngiliz Doğu Hindistan kumpanyası’nın kurulması
    1608, bir Polonya ordusunun Moskova’yı ele geçirip bir kukla yönetim kurması
  • 1608 dolayları, teleskopun icadı
  • 1618–1648, Otuz Yıl Savaşları
  • 1620, İngilizlerin Massachussets kolonisini kurmaları
  • 1626, Felemenkler’in New York’ta koloni kurmaları
  • 1636, Japon hükümetinin, kendi iç sorunlarından dolayı açık deniz gemiciliğini uyruklarına yasaklaması
  • 1638, Japonya’nın kabuğuna çekilme politikası
  • 1640’lar, İngiliz, Fransız ve Felemenk girişimcilerinin, şekerkamışı ticaretini Portekizlilerin ve İspanyolların elinden alıp başı çekmeleri
  • 1642–1648, İngiliz iç savaşları
  • 1648, Westphalia Antlaşması, bunun sonucunda İtalya’nın ve Almanya’nın bölünmesi ile ortaya çıkan küçük devletlerin, duruma göre Fransa’nın yanında ya da karşısında yer almaları
  • 1648, Fransız üstünlüğünün başlaması
  • 1648, İngiltere’de Parlamento egemenliğinin kurulması
  • 1648–1715, XVI. Louis yönetimi dönemi
  • 1648–1789, Avrupa’nın Eski Rejim ve kolonici yayılma dönemi
  • 1649, İngiliz kralı I. Charles’in idamı
  • 1653–1689, Fransa’nın rakipleri karşısında kesin üstünlüğe sahip olduğu dönem
  • 1688, İngilizlerin İspanyol armadasına karşı zafer kazanmaları
  • 1689, Petro’nun Avrupa gezisi dönüşü, geniş çaplı reform hareketlerini başlatması
  • 1696, Petro’nun Türklere karşı başarısı
  • 1701–1714, İspanyol Taht Savaşları sırasında, Avusturyalıların, İspanya’nın bölüşülmesinde en büyük parsayı toplamaları
  • 1707, Kok kömürü yapma yöntemlerinin bulunuşuyla, demir cevherini eritmede kömürden yararlanma olanağının doğuşu
  • 1740–1786, Büyük Frederick (II. Frederick) yönetimi döneminde, Prusya’nın Avrupa’nın büyük güçlerinden biri durumuna gelmesi
  • 1745, Abdül Vahab’in Arabistan’da Vahhabiliğin ilkelerini oluşturması
    1756–1763, Yedi Yıl Savaşları 1762, bir Alman prensesinin kocasının öldürülmesi üzerine, II. Katerina adıyla Rusya imparatorluğu tahtına çıkması
  • 1763, İngiltere’nin Hindistan, Kanada gibi denişaşırı ülkelerde kesin zafer kazanması
  • 1768–1774, Rusların Osmanlı ordularını ağır bir yenilgiye uğratmaları ve Küçük Kaynarca Anlaşması’nın yapılması
  • 1772, Polonya’nın ilk bölüşülmesinde Prusyalılar ve Avusturyalılar, Türkler karşısındaki ilerleyişini durdurmak için Rusya’ya sus payı olarak Polonya’nın büyük bir parçasının işgaline izin vermeleri
  • 1774, Safevi imparatorluğunun dağılması
  • 1774–1778, İspanya’nın Amerika limanlarının kıyı ticaretini yasaklayıp, kolonilere yapılan dışsatımları ve iç alımları Cadiz kentinden tekelci bir tutumla düzenlemesi
  • 1775–1783, Amerikan bağımsızlık savaşı
  • 1789, 1 Mayıs, Etats-Generaux’un toplanması
  • 1789, 14 Temmuz, Kralın Ulusal Meclis’i kaldıracağı söylentisi üzerine, halkın Bastille’e saldırması
  • 1789, 4 Ağustos, Ulusal Meclis’in feodal hakları kaldırarak köylü çoğunluğunu Devrim Safhalarına çekmesi
  • 1791, Yeni Fransız anayasalarının hazırlanması1793, Polonya’nın ikinci bölüşülmesi
  • 1794, Robespierre’in öldürülmesi
  • 1795, Polonya’nın üçüncü bölüşülmesi, ile Rusya sınırlarını, batıda Vistül Irmağı’na kadar genişlemesi
  • 1799, Napoleon’un bir darbe ile iktidara getirilişi
  • 1803, Sırpların Osmanlı’ya başkaldırısı
  • 1807, İlk buharlı geminin Robert Fulton tarafından yapılması
  • 1812–1815, Napoleon’un Avrupa devletleri koalisyonunca yenilgiye uğratılması
  • 1815, Viyana Konferansı, sonucu barış anlaşmasının yapılması
  • 1821–1830, Yunan devrimi
  • 1830, Cezayir’in Fransızlarca işgali
  • 1833, Köleliğin, Büyük Britanya’nın yönetimindeki tüm ülkelerde kaldırılması
  • 1839–1841, Afyon Savaşı
  • 1839, Tanzimat Fermanı’nın ilanı
  • 1840, posta sisteminin Büyük Britanya’da kuruluşu
  • 1840’lar demiryolları ağı yapımının başlayışı
  • 1847, Liberya’nın Amerika’dan eski yurtlarına dönen eski kölelerce, Birleşik Devletler anayasasına benzeyen bir anayasa sahip bir cumhuriyet olarak kurulması
  • 1848 devrimleri
  • 1848, Marx’ın gittikçe yoksullaşan proleter kitlelerin bir devrimle toplumsal sorunu çözecekleri düşüncesini ortaya atması
  • 1848-1852, Fransa’da, III. Napoleon’un devlet başkanlığında cumhuriyet dönemi
  • 1854, Japonya’nın kabuğuna çekilme politikasını bırakıp dışa açılmak zorunda kalışı
  • 1854, Kırım Savaşı’nda Fransa’nın ve Britanya’nın Ruslara karşı Türklerin yardımına koşup, Rusların Kırım’da yenilgiye uğratılması
  • 1856, Islahat Fermanı’nın ilanı
  • 1859, İtalya’nın Kont Cavour’un çabalarıyla birleştirilmesi
  • 1859, Darwin’in canlıların evrimi kuramını ortaya atması
  • 1861-1865, Amerikan iç savaşı1863, ABD’de köleliğin kaldırılması
  • 1869, Süveyş Kanalı’nın açılışı
  • 1870-1871, Prusya’nın Fransa’yı yenilgiye uğratması
  • 1871, Almanya’nın, Bimarck’ın çabalarıyla birleştirilmesi
  • 1878-1908, Abdülhamid II’nin iktidarı dönemi
  • 1885, Hindistan Ulusal Kongresi’nin (Kongre Partisi’nin) kurulması
  • 1888, köleliğin Brezilya’da kaldırılması
  • 1889, İkinci Enternasyonal’in kuruluşu
  • 1889, Japon İmparatoru Meiji’nin Bismarck Almanyasını örnek alan bir Anayasa çıkarması; Diyet’in kurulması
  • 1893, Havai Adaları’nın ABD topraklarına katılması

Dünya Tarihi Kronolojiai 1900 – 1996

  • 1900, Batılı devletlerin gönderdikleri uluslararası birliğin Pekin’i ele geçirmesi
  • 1901, Avusturya’nın İngiliz Uluslar Topluluğu’nun kendi kendini yöneten dominyonu olması
  • 1903, Sibirya’yı aşan demiryolunun tamamlanması
  • 1904–1905, Rus-Japon savaşı beklenmeyen sonuçla Japonların yenmesi
  • 1905, Hindistan Müslüman Birliği’nin kurulması
  • 1906, Rusya’nın, parlamenter organa sahip olması
  • 1908, Jön Türklerin iktidara ortak olmak isteğiyle, Abdülhamit’i deviren darbeyi gerçekleştirmeleri
  • 1910, Japonların Kore kralını indirip, Kore Yarımadası’nı ülkelerine katmaları
  • 1912, Mançu hanedanının yakılıp, Çin Cumhuriyetinin kurulması
  • 1912–1913, Balkan Savaşları ile Balkanlardaki toprakların kaptırılması
  • 1914, Berlin-Bağdat demiryolunun başlaması
  • 1914, Panama Kanalı’nın açılması
  • 1914–1919, Birinci Dünya Savaşı
  • 1915, Japonların, Çin’deki özel ayrıcalıklarını, öne sürdükleri “Yirmi Beş İstek” ile artırmaya kalkmaları.
  • 1917, 6 Nisan, ABD Kongresi’nin Almanya’ya savaş ilanı
  • 1917, Kasım, İkinci bir devrimci hükümet darbesinin Sosyal Demokrat seçilmesi
  • 1918, Ekim, Alman ve Avusturya hükümetlerinin Başkan Wilson’un barışın dayandırılacağı “On Dört Nokta”sını kabul etmeleri
  • 1918–1920, Rusya’da ve Rusya’nın sınır ülkelerde iç savaş
  • 1919, Paris Barış Konferansı’nın Rusya’daki durumu ele almaya kalkmayıp, savaşı yitiren Almanya, Avusturya ve Osmanlı hükümetlerine barış koşullarını zorla kabul ettirmeleri
  • 1919, Barış antlaşmasının, Arap dünyasının zengin ve kalabalık bölgelerini Fransız ve İngiliz koloni yönetimlerine bırakması
  • 1921, Çin Komünist Partisi’nin kurulması
  • 1922, Faşizmi İtalya’da iktidara getiren hükümet darbesi
  • 1922, Lenin’in “Yeni Ekonomik Politikası”nı (NEP) ilan etmesi
  • 1923, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulması
  • 1925, Rıza Pehlevi’nin İran’da iktidarı ele geçirip, Mustafa Kemal’inkine benzer bir laik reform hareketini başlatması
  • 1925, Abdülaziz İbni Suud’un Arabistan Yarımadası’nı fethedip, Mekke’nin ve Medine’nin denetimini eline geçirmesi
  • 1929, New York borsasının çökmesiyle ABD’de 1920’lerin hızlı ekonomik gelişmesinin sona ermesi
  • 1930’lar, Japon yayılmasının yeniden canlanışı
  • 1030’lar, Amerikan Başkanı Franklin D. Roosevelt’in New Deal politikası
  • 1931, Japonların Mançurya’yı istila etmesi
  • 1932, Irak’ın formal olarak bağımsızlığını kazanması
  • 1933, New Deal politikasının başlatılması
  • 1933, Haziran, Hitler’in iktidara gelmesiyle Almanya’nın köklü bir rejim değişikliği geçirmesi
  • 1934, Etiyopya’nın 1896 yenilgisinin öcünü almak isteyen İtalya’nın saldırısına uğrayıp, uçakların ve zehirli gazların yardımıyla İtalya emperyalizmi altına sokuluşu
  • 1938 Eylül, Çekoslovakya’nın Almanların yaşadığı bölgelerinin Almanya’ya geçirilmesi
  • 1939, 1 Eylül, Hitler’in Polonya’ya saldırması
  • 1939–1945, İkinci Dünya Savaşı
  • 1940 ilkbaharı, Almanların Danimarka’yı ve Norveç’i ele geçirmeleri
  • 1941, 22 Haziran, Hitler’in savaş duyurusunda bulunmadan Rusya’ya saldırması
  • 1942, Kasım’ı 1943 Şubat’ı, Rusların Almanları geri püskürtmeleri
  • 1943, Temmuz’u, Mussolini’nin, İngiliz-Amerikan birliklerinin İtalya’ya çıkmasıyla iktidardan düşmesi, İtalya’nın savaştan çekilmesi
  • 1944, 6 Haziran, İngiliz-Amerikan birliklerinin Normandiya çıkartması
  • 1945, 1 Mayıs, Hitler’in kendini öldürmesi, Alman başkomutanlığının teslim belgesini imzalamaları
  • 1945, Hiroşima’ya ve Nagazaki’ye atom bombalarının atılması
  • 1946, Türkiye’de çok partili hayata geçiş
  • 1947, İsrail Yahudi devletinin kurulması
  • 1947, Hindistan’ın İngiltere’den çekilmesi
  • 1947, Birleşmiş Milletlerin Filistin’in Araplar ve Yahudiler arasında bölüştürülmesi, kararı
  • 1947, Truman Doktrini
  • 1948, Gandi’nin öldürülmesi
  • 1948 (ve 1956, 1967, 1973) Yahudi-Arap savaşları
  • 1949, NATO’nun kurulması
  • 1949, komünistlerin, Kuomingtang’a karşı kesin zafer kazanıp Çin’in yönetimini ele geçirmeleri
  • 1949, ilk Rus atom bombası denemesi
  • 1950, Kuzey Kore komünist yönetiminin Güney Kore’ye saldırmasıyla Kore Savaşı’nın çıkışı
  • 1953, Kore Savaşı’nda ateşkes
  • 1953-1954, Rusların, Amerika’dan birkaç ay sonra hidrojen bombalarını patlatmaları
  • 1954, Vietnam’ın Fransız egemenliğinden kurtulması
  • 1956, Macarların ülkelerindeki komünist rejime başkaldırmaları
  • 1956, Süveyş bunalımı
  • 1957, Gana’nın bağımsızlığını kazanan ilk Afrika kolonisi olması
  • 1957, Rusya’nın uzaya uydu gönderen ilk ülke oluşu
  • 1957, Roma Antlaşması ile AET’nin kurulması
  • 1958, Suriye ile Mısır’ın birleşmesi
  • 1961, Suriye’nin Birleşik Arap Cumhuriyeti’nden ayrılması
  • 1962, Fransa’da halkoyu yoklamasının Cezayir’e bağımsızlıktan yana sonuç vermesi
  • 1962, ABD Küba’daki füzelerin çekmesini istediğinde SSCB’nin üçüncü dünya savaşı korkusuyla bu isteğe uyuşu
  • 1964, Vietnam’da Amerikan askeri etkinliklerinin başlayışı
  • 1966, De Gaulle Fransası’nın NATO’dan çekilerek mutlak egemenlik hakkını elinde tutmayı seçmesi
  • 1967, İsrail ile Arap devletleri arasında Ekim Savaşı
  • 1969, ABD uzay gemilerinin ay’a inip dönmeyi başarmaları
  • 1970, Sovyetler Birliği’nin ticaret ve yatırım olanakları yolunda Federal Almanya ile görüşmelere başlaması
  • 1973, Ocak, İngiltere, İrlanda ve Danimarka’nın Avrupa Topluluğu’na tam üye olmaları
  • 1973, İsrail ile Arap devletleri arasında Ramazan Savaşı; petrol ambargosu ve ardından petrol fiyatlarının yükselmesi
  • 1975, Yumuşamanın göstergesi olan Helsinki Anlaşması
  • 1978, Çin Halk Cumhuriyeti’nde Deng Şaoping’in önderliğinde ekonomik reformların başlaması
  • 1979, Mısır ile İsrail arasında Camp David Andlaşması’nın imzalanması
  • 1979, İran’da Ayetullah Humeyni önderliğindeki İslamcıların bir devrimle yönetimi ele geçirmesi
  • 1979, Sovyetler Birliği’nin Afganistan’ı işgal etmesi
  • 1980-1988, İran-Irak savaşı
  • 1981, Ocak, Yunanistan’ın AT’ye tam üye olması
  • 1985-1991, Ülkesinde glasnost ve perestroika’yı uygulamaya çalışacak olan Michael Gorbachev’in başkanlık süresi
  • 1986, Ocak, İspanya ve Portekiz’in AT’ye tam üye olması
  • 1987, Temmuz, Avrupa Tek Senedi’nin (Single Act) kabul edilmesi
  • 1988, Nisan, Türkiye’nin AT’ye tam üyelik başvurusunda bulunması
  • 1989, Doğu Avrupa’da marksist ekonomilerin çökmesi
  • 1989, Kasım, Berlin Duvarının yıkılması
  • 1990, Sovyetlerin dağılması ve Soğuk Savaş’ın sona ermesi
  • 1990, Ağustos, Irak’ın Kuveyt’i işgal etmesi
  • 1990, Ekim, Almanyaların birleşmesi
  • 1991, Aralık, Bağımsızlık Devletler Topluluğu’nun kurulması
  • 1995, Ocak, İsveç, Finlandiya ve Avusturya’nın Avrupa Birliğine tam üye olmaları
  • 1996, Ocak, Dayton Barış Antlaşması ile Bosna Savaşı’nın sona ermesi…

Osmanlı Tarihi Kronolojisi 1299 – 1400

1299 -1400

1299- 1300

  • Osmanlı tarihinin başlaması

1302

  • Osman Gazi’nin Koyunhisari Zaferi

1302

  • III. Alâeddin Keykubad’in ölümü  

1320

  • Yunus Emre’nin ölümü

1324

  • Orhan Gazi’nin tahta geçişi  

1326

  • Bursa’nın fethi  

1331

  • İznik’in fethi

1331

  • İlk Osmanlı medresesinin, İznik’te kurulması  

1346

  • Orhan Gazi’nin evliliği ve Bizans ile ittifakı  

1354

  • Gelibolu’nun fethi  

1362

  • Orhan Gazi’nin vefatı ve I. Murat’ın tahta çıkısı  

1366

  • Gelibolu’nun elden çıkış

1371

  • Çirmen Zaferi  

1376

  • Bulgar Krallığı’nın Osmanlı hâkimiyetini kabulü  

1377

  • Gelibolu’nun Osmanlılara iadesi  

1385 – 1386

·         Nis ve Sofya’nın alınışı

1389

  • I. Kosova Zaferi  

1389

  • I. Murat’ın şahadeti, Yıldırım Bayezid’in tahta çıkısı

1390

  • Karaman Seferi, Konya’nın muhasarası

1390

  • Gelibolu Tersanesi’nin inşası  

1396

  • Niğbolu Zaferi  

1397 – 1398

  • Akçay Zaferi ve Karaman’ın Osmanlı hâkimiyetini kabulü

1398

  • Karadeniz beyliklerinin ilhakı

Osmanlı Tarihi Kronolojisi 1400 – 1500

1400 – 1500

1400
  • Bursa’da I. Bayezid tarafından Ulu Cami’nin yaptırılması;
1400
  • İlk Osmanlı Darü’s-şifa’sının Yıldırım Bayezid tarafından inşa edilmesi  
1402
  • Ankara bozgunu ve Yıldırım Bayezid’in esareti  
1411
  • Çelebi Mehmet’in tahta çıkısı  
1413
  • I. Mehmet’in duruma hâkim olup devleti yeniden kurusu  
1416
  • Osmanlı-Venedik Deniz Muharebesi ve Sulhu, Şeyh Bedreddin isyanı  
1416
  • Macar Seferi  
1417
  • Avlonya’nın fethi  
1418 – 1420
  • Samsun bölgesinin zaptı  
1421
  • Çelebi Mehmet’in ölümü ve II. Murat’ın cülusu  
1425
  • Molla Fenari’nin ilk Şeyhülislam olarak tayini  
1425 – 1426
  • Teke Beyliği’nin intikali  
1427 – 1428
  • Germiyan Beyliği’nin intikali  
1429
  • Şeyh Hamdullah’ın Amasya’da doğusu  
1430
  • Selanik’in fethi  
1432
  • Fatih Sultan Mehmet’in doğumu  
1434
  • Edirne’de II. Murat tarafından Muradiye Camii’nin yaptırılması  
1439
  • Semendire’nin alınışı  
1440
  • Basarîsiz Belgrad kuşatması  
1444
  • Segedin Sulhu  
1444
  • II. Murat’ın tahttan çekilisi, II. Mehmet’in cülusu ve Varna zaferi  
1445
  • II. Mehmet’in tahttan çekilisi ve II. Murat’ın ikinci defa cülusu  
1447
  • Edirne’de II. Murat tarafından Üç Şerefeli Camii’nin yaptırılması  
1448
  • II. Kosova Zaferi  
1451
  • II. Murat’ın ölümü ve II. Mehmet’in ikinci defa cülusu  
1453
  • İstanbul’un fethi  
1453
  • Ayasofya’nın camiye çevrilmesi  
1458 – 1460
  • Mora’nın ele geçirilişi  
1461
  • Trabzon Rum İmparatorluğu’nun sonu  
1463
  • Osmanlı-Venedik Savası’nın başlaması  
1466
  • II. Mehmet’in Arnavut seferi  
1468
  • Karamanoğulları’nın sonu  
1468
  • II. Mehmet tarafından İstanbul’da Topkapı Sarayı’nın tesisi  
1470
  • Egriboz’un alınışı  
1472
  • Topkapı Sarayının inşası  
1473
  • Otlukbeli Zaferi: Osmanlı Akkoyunlu mücadelesi  
1475
  • Kırım’ın Osmanlı tabiiyetine girişi  
1481 ·         II. Mehmet’in vefatı ve II. Bayezid’in tahta çıkısı  
1484
  • Kili ve Akkirman’in fethi  
1484 – 1488
  • Edirne’de Hayrettin’in II. Bayezid’in Külliyesi’ni inşası  
1485
  • Osmanlı-Memluk mücadelesinin başlaması  
1488
  • Sultan II. Bayezid tarafından Edirne’de Bayezid Darü’s-Şifası’nın yapımı  
1491
  • Osmanlı-Memluk Barışı  
1492
  • İspanya’dan çıkarılan Yahudilerin de Osm. Devleti’nin himayesine girmesi  
1495
  • Macarlarla mütareke, Cem Sultan’ın ölümü, Şehzade Süleyman’ın doğumu
1499
  • Venedik Harbi  
1499
  • Inebahti’nin alınışı  
1499
  • Preveze baskını

Osmanlı Tarihi Kronolojisi 1500 – 1600

1500 – 1600

1500
  • Modon, Navarin ve Koron’un alınışı  
1500 – 1505
  • İstanbul’da Yakub Sah B. Sultan Sah’ın II. Bayezid’in Külliyesi’ni inşası  
1502
  • Venedikle sulh  
1509
  • İstanbul’da kıyamet-i suğra (küçük kıyamet) zelzelesi  
1511
  • Sahkulu Baba Tekeli isyanı, Şehzade Selim Hareketi  
1512
  • II. Bayezid’in tahttan çekilisi, I. Selim’in cülusu  
1512
  • Anadolu Türk edebiyatında ilk Sehrengiz örneğini yazan Mesih’inin ölümü;
1512
  • Selim döneminden I. Ahmet dönemine kadar olan dönemi ihtiva eden devre.
1514
  • Çaldıran Zaferi, Tebriz’e giriş  
1516
  • Mısır Seferi ve Mercidabik Zaferi  
1517
  • Ridaniye Zaferi ve Kahire’ye giriş  
1517
  • Haliç’te tersane yapımının tamamlanması  
1517
  • Piri Reis’in Mısır’da Sultan Selim’e ilk dünya haritasını sunması  
1519
  • Cezayir’in iltihakı  
1520
  • I. Selim’in vefatı, I. Süleyman’ın cülusu  
1521
  • Belgrad’in fethi  
1522
  • K. S. S.’ın validesi, Ayşe Hafsa Sultan tarafından Manisa’da Bimaristan inşa edilmesi  
1522
  • Rodos adasının ilhakı  
1525
  • Yeniçeri isyanı  
1525
  • Şeyhülislam Zembili Ali Efendi’nin ölümü  
1526
  • Mohaç Zaferi  
1527
  • Bosna’nın Fethi’nin tamamlanması  
1528
  • Piri Reis’in Kanuni Sultan Süleyman’a ikinci dünya haritasını takdim etmesi  
1529
  • Viyana kuşatması, Barbaros’un Marsilya’ya çıkması  
1530 – 1540
  • Divan-i Selimi’nin yazılması  
1530 – 1588
  • Sinan’ın imparatorluğun bas mimari olarak faaliyet göstermesi  
1532
  • Alaman Seferi  
1533 – 1534
  • Barbaros’un Osmanlı hizmetine girişi ve Cezayir beylerbeyliğine tayini  
1536
  • Veziriazam İbrahim Paşa’nın idamı  
1538
  • Preveze Zaferi  
1543
  • Estergon’un ve Istolni Belgrad’in fethi  
1547
  • San’a’nin fethi  
1550
  • Süleymaniye Külliyesi’nin inşası  
1551
  • Trablusgarb’ın fethi  
1553
  • Piri Reis’in ölümü  
1555 ·         İlk Osmanlı-Iran antlaşması: Amasya Müsalahasi  
1557
  • Dokuzuncu Akdeniz seferi, Fas’ın fethi  
1559
  • Şeh. Bayezid ile Selim’in Konya Savası ve Bayezid’in yenilerek İran’a sığınması  
1566
  • K. S. Süleyman’ın son seferi: Zigetvar ve Sultanin vefatı, II. Selim’in cülusu  
1574
  • Buğdan Zaferi  
1574
  • Tunus’un fethi  
1574
  • Selimiye’nin açılısı ve II. Selim’in vefatı ve III. Murat’ın cülusu  
1575
  • Edirne’de Sinan eliyle II. Selim için Selimiye Camii’nin inşası  
1578
  • Osmanlı-Iran Savası’nın başlaması  
1580
  • İstanbul Rasathanesi’nin yıktırılması  
1583
  • Meşale Zaferi  
1585
  • Tebriz’in alınışı  
1590
  • Osmanlı-Iran Antlaşması  
1593
  • Osmanlı-Habsburg Savaşları  
1595
  • Estergon’un düşüşü  
1595
  • III. Murad’in vefatı, III. Mehmet’in cülusu  
1596
  • Eğri Kalesi’nin alınışı ve Haçova Zaferi

Osmanlı Tarihi Kronolojisi 1600 – 1700

1600 – 1700

1600
  • Sikke tashihi  
1601
  • Kanije Zaferi  
1603
  • Osmanlı-Iran Savası’nın başlaması  
1603
  • III. Mehmet’in vefatı, I. Ahmet’in cülusu  
1612
  • Osmanlı-Iran Antlaşması  
1615
  • Iran Savası’nın yeniden başlaması  
1617
  • I. Mustafa’nın cülusu  
1617
  • İstanbul’da Mehmet Ağa tarafından Sultan Ahmet Camii’nin inşası  
1618
  • I. Mustafa’nın hal’I ve II. Osman’ın cülusu  
1621
  • II. Osman’ın Lehistan seferine çıkısı (Hotin seferi)  
1622
  • II. Osman’ın katli ve I. Mustafa’nın yeniden tahta çıkısı  
1623
  • I. Mustafa’nın tahttan indirilip IV. Murat’ın cülusu  
1634
  • İlk Şeyhülislam katli (Ahizade Hüseyin Efendi)  
1635
  • IV. Murat’ın Revan seferine çıkısı  
1638
  • Bağdat Seferi ve Bağdat’ın alınışı  
1639
  • Osmanlı-Iran sulhu: Kasri-Şirin Antlaşması  
1640
  • IV. Murat’ın ölümü, İbrahim’in tahta çıkısı, sikke tashihi  
1642
  • Hafız Osman’ın İstanbul’da doğusu  
1645
  • Girit seferinin açılısı, Hanya’nın alınışı  
1648
  • Kandiye kuşatması  
1650
  • Osmanlı musikisi eserlerinin ilk notalı tespiti (Ali Ufki’nin eseri)  
1656
  • Çanakkale Boğazı’nın Venedik ablukası altına alınması  
1656
  • Köprülüler devrinin başlaması  
1660
  • Varad Kalesi’nin alınışı  
1663 ·         Uyvar seferi, Uyvar’in fethi  
1664
  • St. Gotthard bozgunu ve Vasvar Antlaşması  
1669
  • Kandiye’nin alınışı, Girit’in tamamıyla Osmanlı hâkimiyetine girişi  
1672
  • Lehistan seferi, Kamaniçe’nin alınışı  
1672
  • Bucaş Antlaşması  
1676
  • Osmanlı-Lehistan sulhu: Zorawna Antlaşması  
1682
  • Osmanlı-Rus Antlaşması  
1682
  • Seyahatname’nin yazarı Evliya Çelebi’nin ölümü  
1683
  • II. Viyana kuşatması ve büyük bozgun  
1685
  • Saraydaki altın ve gümüşten sikke basımı  
1687
  • IV. Mehmet’in tahttan indirilmesi, II. Süleyman’ın cülusu  
1687
  • Eğri kalesinin düşüşü  
1688
  • Belgrad’in elden çıkısı  
1690
  • Kanije kalesinin düşüşü  
1690
  • Belgrad’in geri alınışı  
1691
  • II. Ahmet’in tahta çıkısı  
1695
  • II. Ahmet’in ölümü  
1695
  • II. Mustafa’nın cülusu, Malikâne sisteminin uygulanmaya başlanması 
1699
  • Karlofça Antlaşmasının imzalanması

Osmanlı Tarihi kronolojisi 1700 – 1800

1700 – 1800

1700

·         Ruslarla İstanbul Antlaşması’nın imzalanması  

1702

·         Müneccimbaşı Ahmet Dede b. Lütfullah’ın ölümü  

1703

·         III. Ahmet’in tahta çıkısı  

1703

·         “Tuğralı” altın paranın piyasaya çıkarılması  

1711

·         Prut Zaferi ve Barısı  

1711

·         Rıdvan b. Abdullah el-Razzaz el-Feleke’nin ölümü  

1715

·         Venedik’e savaş açılması ve Mora Seferi  

1716

·         Osmanlı-Avusturya Savası, Varadin bozgunu, Temasvar’in elden çıkışı  

1718

·         Pasarofça Antlaşması  

1720

·         İstanbul’da devlet tarafından bir ipekli imalathanesinin kurulması  

1720

·         III. Ahmet için tasvirleri Levni tarafından yapılan Surname-i Vehbi  

1721

·         Çelebi Mehmet Efendi’nin sefaret vazifesiyle Fransa’ya gidisi  

1723

·         Iran seferinin üç cepheli olarak açılısı  

1724 – 1725

·         Azerbaycan harekâtı, Tebriz ve Cence’nin alınışı  

1726

·         İbrahim Müteferikka tarafından ilk Türk matbaasının kurulusu  

1730

·         Yanyalı Mehmet Esad b. Ali b. Osman’ın ölümü  

1732

·         Osmanlı-Iran barışı  

1736

·         Osmanlı-Avusturya-Rus Savaşları  

1736

·         Abdullah b. Ebi Bekr b. Süleyman el-Marasi’nin ölümü  

1739

·         Belgrad Antlaşması  

1742

·         Ömer Sifai’nin ölümü  

1743

·         Osmanlı-Iran Savası’nın yeniden hızlanması  

1746

·         Osmanlı-Iran barışı  

1748 – 1755

·         İstanbul’da I. Mahmud ve III. Osman tarafından Nuruosmaniye Camii’nin inşa ettirilmesi  

1754 I

·         . Mahmud’un ölümü, III. Osman’ın cülusu  

1757

·         III. Osman’ın ölümü, III. Mustafa’nın cülusu  

1758

·         Mustafa Rakım’ın Ünye’de doğusu  

1768

·         Osmanlı-Rus Savası’nın başlaması  

1771

·         Kırım’ın işgali  

1774

·         Sürat Topçuları Ocağı’nın kurulması  

1783

·         Rusya’nın Kırım’ı ilhakı  

08.01.1784

·         Osmanlı Devleti’nin Rusya’nın Kırım’ı ilhakını bir “sened” ile resmen tanıması  

17.08. 1787

·         Osmanlı-Rus Savası’nın ilanı  

1789

·         Özi Kalesi’nin Ruslar tarafından zaptı  

1789

·         I. Abdülhamit’in ölümü ve III. Selim’in tahta çıkması  

11.07.1789

·         Osmanlı-İsveç ittifakı  

1790

·         Osmanlı-Prusya ittifakı  

1790

·         Yergögü Mütarekesi  

1791

·         Avusturya ve Osmanlı Devleti arasındaki son savasın bitirilmesi. Zistovi Antlaşması

1791

·         Rus Savaşı’nın sonu. Kalas Mütarekesi  

1792

·         Nizam-i Cedid hareketinin başlaması  

10.01. 1792

·         Kırım’ın Rusya’ya bırakılması, Yas Antlaşması  

1793

·         Nizam-i Cedid Ordusu’nun Kurulusu, Zahire Nezareti’nin kurulması 

1795

·         Lehistan’ın Avrupa haritasından silinmesi  

1797

·         Paris, Viyana ve Berlin’de daimi elçilikler ihdası  

1797

·         Venedik Devleti’nin ortadan kaldırılması  

1798

·         Fransa’ya karsı Osmanlı-Rus ittifakı ve Fransa’ya savaş ilanı  

1799

·         Napolyon’un Akka’da Cezzar Ahmet Pasa tarafından mağlup edilmesi  

1799

·         Napolyon’un Fransa’ya dönmesi, Mısır’ın işgalinin devamı

Osmanlı Tarihi Keonolojisi 1800 – 1850

1800 – 1850

1800

·         Rus ve Osmanlı kuvvetlerinin Yedi Ada Cumhuriyeti’ni kurmaları

1801

·         Mısır’ın tahliyesine dair mütareke

1802

·         Fransız ve İngiliz gemilerinin kendi bayrakları altında Karadeniz’e çıkmalarına müsaade edilmesi

1802

·         Paris Antlaşması. Fransa ile barış

1804

·         Sırp isyanlarının başlaması

1805

·         Osmanlı Devleti’nin Napolyon’un “İmparator” unvanını tanıması

1805

·         Beykoz Çuka ve Kâğıt Fabrikası’nın faaliyete geçmesi

1805

·         Mehmet Ali Paşa’nın Mısır’a vali olarak tayini

1806

·         Nizam-i Cedid’in basarîsizliği ve gerilemesi. İkinci Edirne Vak’asi

1806

·         Osmanlı-Rus Savası

1806

·         Memleketeyn ‘in Rusya tarafından işgal edilmesi

1807

·         İngiltere’nin Rusya’nın yanında Osmanlı savasına iştiraki ve İngiliz filosunun İstanbul önlerine gelmesi, İngiliz filosunun İskenderiye’ye saldırması ve Mehmet Ali tarafından mağlup edilmesi

1807

·         Nizam-i Cedid’e karsı ayaklanma, III. Selim’in tahttan indirilmesi ve Nizam-i Cedid’in ilgası

1807 – 1808

·         IV. Mustafa devri. Siyasi istikrarsızlıklar ve darbeler

1808

·         Alemdar Mustafa Paşa’nın müdahalesi, IV. Mustafa’nın tahttan indirilmesi, III. Selim’in katli, II. Mahmud’un tahta çıkması

1808

·         Yeniçeri Ayaklanması: Alemdarın Sonu

 

·         1809 İngiltere ile süren savasın sonu: Kal’a-i Sultaniyle Antlaşması

1812

·         Vahhabi ayaklanmasının Mehmet Ali Pasa tarafından bastırılması

1812

·         Rus Savası’nın sonu: Bükreş Antlaşması, Sırbistan’a özerklik verilmesi

1821

·         Eflak ve Mora’da Rum isyanlarının başlaması

1824

·         Rum ayaklanmasını bastırmak üzere Mısır kuvvetlerinin çağrılması

1826

·         Yeniçeri Ocağı’nın ortadan kaldırılması, Asakir-i Mansure-i Muhammediyye’nin kurulması

1826

·         Rusya ile Akkerman Antlaşması’nın akdi

1827

·         Osmanlıların İngiliz yapısı ilk buharlı gemiye sahip olmaları

1827

·         Navarın saldırısı: Osmanlı-Mısır donanmasının yakılması

1828

·         Rusya’nın savaş ilan etmesi

1829

·         Edirne Barışı: Yunanistan’ın bağımsızlığı

1830 – 1831

·         Nüfus sayımları

1830

·         Fransızların Cezayir’e saldırmaları ve ele geçirmeleri

1832

·         Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa’nın isyanı

1832

·         Mısır kuvvetlerinin Konya’da Osmanlı ordusunu yenmeleri

1833

·         Mehmet Ali Paşaya karsı Osmanlı-Rus ittifakı: Hünkâr İskelesi Antlaşması, Boğazların diğer devletlere kapatılması

1837

·         Osmanlı yapımı “Eser-i Hayr” adli buharlı geminin denize indirilmesi
1839 Mehmet Ali ile savaşın tekrar başlaması, Osmanlı kuvvetlerinin Nizip mağlubiyeti

1839

·         II. Mahmut’un vefatı üzerine Abdülmecit’in tahta çıkması, Osmanlı donanmasının Mehmet Ali’ye teslimi

1839

·         Tanzimat Fermanı’nın ilanı

21.12.1840

·         Namık Kemal’in doğumu

1841

·         Londra Boğazlar Mukavelenamesi

 

·         1845 İzmir’de su kuvvetiyle çalışan kâğıt fabrikasının kurulması

1845

·         Sultan Abdülmecit’in Meclis-i Vale’yi ziyareti

1847

·         Telgrafın Beylerbeyi Sarayı’nda denenmesi

1848

·         Osmanlı yapımı ilk demir vapurun denize indirilmesi

Osmanlı Tarihi Kronolojisi 1850 – 1900

1850 – 1900

1851

·         Ceza Kanunname-i Hümayunu’nun kabulü

1853

·         İstanbul’da I. Abdülmecit tarafından Dolmabahçe Sarayı’nın inşa ettirilmesi

1855

·         İstanbul’da Sehremanetinin kurulması (modern belediye idarelerinin başlangıcı)

1855

·         Osmanlı İmparatorluğu’nda telgrafın hizmete girmesi

1856

·         Bank-i Osmanî’nin kurulması

1856

·         Paris Barış Antlaşması, Rusya’nın bozguna uğraması

1858

·         Arazi Kanunnamesi’nin kabulü

1861

·         Abdülmecit’in vefatı ve Abdülaziz’in tahta çıkması

1862

·         Altının değerinin 100 kuruş olarak tespiti

1863

·         Abdülaziz’in Mısır’a seyahati

1864

·         Iyonya adalarının (Yedi Ada Cumhuriyeti’ni oluşturan adalar) İngiltere tarafından Yunanistan’a verilmesi

1865

·         İstanbul Birinci Şehir Postası’nın kurulusu

1866

·         Ahmet Süreyya Emin Bey’in modelini hazırladığı seri ateşli topla Osmanlıların topçulukta hamle yapması

1867

·         Sırbistan’daki son Osmanlı askeri temsiliyetinin ortadan kaldırılması, Sırp kalelerinin tahliyesi

1867

·         Sultan Abdülaziz’in Avrupa seyahati

1869

·         Süveyş Kanalı’nın açılması

1870

·         Karadeniz’in tekrar silahlandırılması ve Rusya’nın Paris Antlaşması’nın hükümlerini tanımaması

1873

·         Mehmet Akif’in doğumu; Türkçe ilk modern tip lügati olan Lügat-i Tıbbiye’nin neşredilmesi; Sava Paşa’nın yeni bir Darü’l-Fünun kurmakla görevlendirilmesi; Darü’l-Fünun-i Osmanî’nin kapanması

1875

·         Bosna-Hersek isyanları

1876

·         Karadağ’ın Osmanlı Devleti’ne savaş ilanı

1876

·         Abdülaziz’in tahttan indirilmesi, V. Murad’in tahta çıkması, hal’i ve Abdülhamit’in cülusu

1876

·         Meşrutiyet’in ilanı

1876

·         Ziya Gökalp’ın doğumu

1878

·         Ayastefanos ve Berlin Antlaşmaları imzalanması

1878

·         Sırbistan, Karadağ ve Romanya’nın müstakil birer devlet olmaları

1878

·         Kıbrıs’ın İngiltere tarafından ele geçirilmesi

1880

·         Vergi reformu, Ziya Paşa’nın ölümü

1881

·         Mustafa Kemal’in Doğumu

1884

·         Yahya Kemal’in doğumu

1888

·         Namık Kemal’in ölümü

1897

·         Yunan kuvvetlerinin Girit’e çıkması, Yunan çetelerinin Rumeli’deki Osmanlı sınırlarına saldırmaları ve Osmanlı-Yunan Savası ve Osmanlı zaferi

Osmanlı Tarihi Kronolojisi 1900 – 1924

1900 – 1924

1905

·         Ermenilerin II. Abdülhamit’e bombalı saldırı tertiplemeleri

1908

·         II. Meşrutiyet’in ilanı

1909

·         II. Abdülhamit’in tahttan indirilmesi, V. Mehmet Reşat’ın tahta çıkarılması

1911 – 1912

·         Osmanlı İtalyan Savası

1912 – 1913

·         Balkan devletlerinin Osmanlı-İtalyan Savası’ndan istifade etmek istemeleri: Balkan Savası

1912

·         İtalyanların Rodos, Oniki Ada ve Çanakkale Boğazı’na tecavüzleri

1912

·         I. Balkan Savası

1913

·         I. Balkan Savası’nın sona ermesi

1914

·         Osmanlı Devleti ile Almanya arasında ittifak antlaşmasının imzalanması, Almanya’nın Fransa’ya, İngiltere’nin Almanya’ya savaş ilanı: I. Cihan Savası’nın başlaması, Alman savaş gemilerinin (Yavuz ve Midilli) Boğazlardan geçmelerine izin verilmesi

1914

·         Enver Pasa kumandasındaki Osmanlı kuvvetlerinin Sarıkamış felaketi

19.19.1919

·         Mustafa Kemal Paşa’nın İstanbul Hükümeti tarafından Anadolu’ya gönderilmesi

1920

·         İstanbul Hükümeti’nin Sevr Antlaşması’nı imzalanması

1922

·         Sultan Vahdettin’in yurtdışına çıkması, Abdülmecit Efendi’nin halife olarak seçilmesi

1923

·         Lozan Barış Antlaşması

1923

·         Ankara’nın başşehir olarak kabulü

29.10.1923

·         Cumhuriyet’in ilanı

03.031924

·         Hilafetin ilgası ve Osmanlı hanedan mensuplarının yurtdışına çıkartılmaları

  

Türk Söylemez Söylenir!

Türk Söylemez Söylenir!


Türk olmak insana şikâyet etmek için müthiş bir malzeme verir. Biz kendimizden uzun uzun konuşup şikâyet ederiz. Ama bunu değiştirmek için bir şey yapmayız. Bir yerde okumuştum. “Biz söylemeyiz, biz söyleniriz.”  ve bundan hoşlanırız. Biz neredeyse 100 yıldan beri ayni sorunlara sahip bir toplumuz, çözümleri biliyoruz, ama çözmek istemiyoruz. Çaba gerekiyor çünkü ve biz çabadan hoşlanmıyoruz. Biri gelip bize bunu böyle yapacaksın derse onu da yaparız, böyle bir isyankârlığımız yoktur.

Dünya üç gündür. Dün, Bugün ve Yarın.


  • Dün geçti.
  • Yarının geleceği belli değil.
  • Öyle ise  bu günün kıymetini bil. 

Ölçü Birimleri

 

UZUNLUK ÖLÇÜLERİ

1 santimetre (cm)

10 mm

0.3937 inç

1 metre (m)

100 cm

1.0936 yarda

1 kilometre (km)

1000 m

0.6214 mil

1 inch (inç)

2.5400 cm

1 foot (ayak)

12 inç

0.3048 cm

1 yard (yarda)

3 feet (ayak)

0.9144 m

1 kara mili

1609 m

1 deniz mili

1852m

ALAN ÖLÇÜLERİ

1 santimetre kare (cm 2)

100 mm 2

0.1550 inç kare

1 metre kare (m 2 )

10.000 cm 2

1.1960 yarda kare

1 hektar (ha)

10.000m 2

2.4711 acre

1 kilometre kare (km 2 )

100 hektar

0.3861 mil kare

1 inç kare

6.4516cm 2

1 ayak kare

144 inç

929cm 2

1 yarda kare

9 ayak kare

0.8361m 2

1 acre

4840 yarda kare

4046.86m 2

1 mil kare (sq.mil)

640 akre

259 hektar

AĞIRLIK ÖLÇÜLERİ

1 gram (gr)

1000 mg

0.0353 ounce

1 kilogram (kg)

1000 gr

2.2046 pound

1 ton

1000 kg

1.1023 küçük ton

1 onunce (oz)

0.0625 pound

28.350 gr

1 pound (lb)

16 ounce

0.4536 kg

1 küçük ton

2000 pound

0.9072 ton

1 büyük ton

2240 pound

1.0161 ton

HACİM ÖLÇÜLERİ

1 santimetre küp (cm 3 )

0.061 inç küp

1 desimetre küp (dm 3 )

1000 cm 3

0.0353 ayak küp

1 metre küp (m3 )

1000 dm3

1.3079 yarda küp

1 inç küp

16.390 cm3

1 ayak küp

1728 inç küp

28.320 dm3

1 yarda küp

27 ayak küp

0.7646 m 3

TARTILAR

1 litre (lt)

1 dm3

0.2642 galon (ABD)

1 hektolitre (hl)

100 litre

2.83178 bushel (ABD)

1 pint-kuru (ABD)

0.9689 pint (İngiliz)

0.5506 litre

1 pint-yat (ABD)

0.8327 pint (İngiliz)

0.4732 litre

1 pint (İngiliz)

1.0321 pint (ABD)

0.5683 litre

1 bushel (ABD)

64 pint (ABD)

35.238 litre

1 bushel (İngiliz)

8 galon (İngiliz)

36.369 litre

1 galon (ABD)

8 pint (ABD)

3.7853 litre

1 galon (İngiliz)

8 pint (İngiliz)

4.5461 litre

GÜÇ BİRİMLERİ

1 kilovat (kw)

1 kw

102 kg-m/sn

1kilogram-metre/saniye (kg-m/sn)

9.81 x 10 3 kw

1 kg-m/sn

1 kilogram-kalori/saniye (kg-cal/sn)

4.19 kw

427kg-m/sn

1 beygir gücü (metrik)

0.736 kw

75 kg-m/sn

1 beygir gücü (hp)

0.746kw

76.04kg-m/sn

1 İngiliz ısı birimi/saniye (BTHU/sn)

1.06 kw

427kg-m/sn

1 ayak-libre/saniye (ft-lb/sn)

1.36 x 10 3 kw

0.138kg-m/sn

ENERJİ BİRİMLERİ

1 joule

981 gr-cm

1 kilogram-metre/saniye (kg-m/sn)

1kg-m

9.81 x 10 7 joule

1 kilovat-saat (kw-st)

3.6 x 10 13 joule

367 x 10 3 kg-m

1 kilogram-kalori

860 kw-st

3.1562 x 10 8 kg-m

1 beygir gücü-saat (metrik)

1.36 kw-st

1 beygirgücü-saat

1.341 kw-st

1 BTHU

3.41 x 10 3 kw-st

1 ft-lb

2.66 x 10 6 kw-st

ESKİ ÖLÇÜLER

UZUNLUK ÖLÇÜLERİ

1 fersah

 

5685 m

1 berid

4 fersah

22740 m

1 merhale

2 berid

45480 m

1 endaze (arşın)

 

65 cm

1 kulaç

2 endaze

1.3 metre

AĞIRLIK ÖLÇÜLERİ

1 dirhem

 

3.2 gr

1 okka

400 dirhem

1.282 kg

1 kantar

44 okka

56.408 kg

1 batman

6 okka

7.692 kg

 

2008’de En Çok Bu Kitapları Okuduk

2008’de En Çok Bu Kitapları Okuduk


Edebiyat

1 – Diriliş-Çanakkale 1915, T. Özakman, Bilgi
2 – Olasılıksız, Adam Fawer, A.P.R.I.L
3 – Kadından Kentler, M. Mungan, Metis
4 – Siyah Süt, Elif Şafak, Doğan
5 – Empati, Adam Fawer, A.P.R.I.L
6 – Veda, Ayşe Kulin, Everest
7 – Masumiyet Müzesi, Orhan Pamuk, İletişim
8 – Son Ada, Zülfü Livaneli, Remzi
9 – Karanlıktaki Adam, Paul Auster, Can
10- Suskunlar, İhsan Oktay Anar, İletişim

Edebiyat dışı

1 – Yaşama Yerleşmek, Üstün Dökmen, Remzi
2 – Siz Kimi Kandırıyorsunuz, Soner Yalçın, Doğan
3 – Tanrı Yanılgısı, Richard Dawkins, Kuzey
4 – Allah ile Aldatmak, Yaşar Nuri Öztürk, Yeni Boyut
5 – 1919’un Şifresi, Hulki Cevizoğlu, Ceviz Kabuğu
6 – Cahillikler Kitabı, John Lloyd – John Mitchinson, NTV
7 – Limit Sizsiniz, Mümin Sekman, Alfa
8 – Bitkisel Sağlık Rehberi, İbrahim Saraçoğlu, Kendi
9 – Ergenekon-Gizli Bel. Karanlık İlişkiler, Ş. Tayyar, Timaş
10 – The Secret, Rhonda Byrne, Owo
 

Acil Telefon Rehberi

Acil Telefonlar Rehberi

Acil Telefonlar Rehberi

Yangın

110

Polis

155

Ambulans

112

Telefon Arıza

121

Zabıta

153

Alo Trafik

154

Jandarma

156

Su Arıza

185

Elektrik Arıza

186

Gaz Arıza

187

Cenaze

188

Data Arıza

124

Uyandırma Servisi

135

Telelefon Borç Sorma

163

Özel Servis Numaraları

                      

YANGIN IHBAR 110
SIHHI IMDAT 112
ALO DOKTORUM YANIMDA 113
BILINMEYEN NUMARALAR DANISMA (TENZILSIZ).. 11811
POSTA KODU DANISMA 119
ARIZA IHBAR 121
KABLO TV ARIZA 126
ÇAGRI (TENZILSIZ) 133
FONO TEL 141
ALO ZABITA 153
POLIS IMDAT 155
JANDARMA IMDAT 156
ALO SAHIL GÜVENLIK 158
TELEKOM BORÇ SORMA 163
KODLU ARAMA 168
ALO POST 169
ALO TURIZM BILGI 170
UYUSTURUCU BILGI 171
ALO TAEK (Türkiye Atom Enerji Kurumu) 172
ALO IZCI KAN BILGI MERKEZI 173
ALO EMNIYET DANISMA 174
ALO TÜKETICI 175
ALO GÜRÜLTÜ 176
ORMAN YANGINI IHBAR 177
ALO VALILIK 179
IS VE ISÇI BULMA 180
ÇEVRE BILGI 181
RUHSAL BUNALIM DANISMA 182
KADIN VE SOSYAL HIZMETLER 183
SAGLIK DANISMA 184
SU ARIZA 185
ELEKTRIK ARIZA 186
GAZ ARIZA 187
CENAZE HIZMETLERI 188
VERGI DANISMA 189

       

İl Plaka Kodları

                                               İL PLAKA KODLARI

  Adana 01   Giresun 28   Samsun 55
  Adıyaman 02   Gümüşhane 29   Siirt 56
  Afyon 03   Hakkâri 30   Sinop 57
  Ağrı 04   Hatay 31   Sivas 58
  Amasya 05   Isparta 32   Tekirdağ 59
  Ankara 06   İçel 33   Tokat 60
  Antalya 07   İstanbul 34   Trabzon 61
  Artvin 08   İzmir 35   Tunceli 62
  Aydın 09   Kars 36   Şanlıurfa 63
  Balıkesir 10   Kastamonu 37   Uşak 64
  Bilecik 11   Kayseri 38   Van 65
  Bingöl 12   Kırklareli 39   Yozgat 66
  Bitlis 13   Kırşehir 40   Zonguldak 67
  Bolu 14   Kocaeli 41   Aksaray 68
  Burdur 15   Konya 42   Bayburt 69
  Bursa 16   Kütahya 43   Karaman 70
  Çanakkale 17   Malatya 44   Kırıkkale 71
  Çankırı 18   Manisa 45   Batman 72
  Çorum 19   K.Maraş 46   Şırnak 73
  Denizli 20   Mardin 47   Bartın 74
  Diyarbakır 21   Muğla 48   Ardahan 75
  Edirne 22   Muş 49   Iğdır 76
  Elazığ 23   Nevşehir 50   Yalova 77
  Erzincan 24   Niğde 51   Karabük 78
  Erzurum 25   Ordu 52   Kilis 79
  Eskişehir 26   Rize 53   Osmaniye 80
  Gaziantep 27   Sakarya 54   Düzce 81

İl Telefon Kodları

                                      İL TELEFON KODLARI

  Adana 322   Giresun 454   Samsun 362
  Adıyaman 416   Gümüşhane 456   Siirt 484
  Afyon 272   Hakkâri 438   Sinop 368
  Ağrı 472   Hatay 326   Sivas 346
  Amasya 358   Isparta 246   Tekirdağ 282
  Ankara 312   İçel 324   Tokat 356
  Antalya 242   İstanbul 212216   Trabzon 462
  Artvin 466   İzmir 232   Tunceli 428
  Aydın 256   Kars 474   Şanlıurfa 414
  Balıkesir 266   Kastamonu 366   Uşak 276
  Bilecik 228   Kayseri 352   Van 432
  Bingöl 426   Kırklareli 318   Yozgat 354
  Bitlis 434   Kırşehir 386   Zonguldak 372
  Bolu 374   Kocaeli 262   Aksaray 382
  Burdur 248   Konya 332   Bayburt 458
  Bursa 224   Kütahya 274   Karaman 338
  Çanakkale 286   Malatya 422   Kırıkkale 288
  Çankırı 376   Manisa 236   Batman 488
  Çorum 364   K.Maraş 344   Şırnak 486
  Denizli 258   Mardin 482   Bartın 378
  Diyarbakır 412   Muğla 252   Ardahan 478
  Edirne 284   Muş 436   Iğdır 476
  Elazığ 424   Nevşehir 384   Yalova 226
  Erzincan 446   Niğde 388   Karabük 370
  Erzurum 442   Ordu 452   Kilis 348
  Eskişehir 222   Rize 464   Osmaniye 328
  Gaziantep 342   Sakarya 264   Düzce 380

Köy Enstütüleri

 Ülkemizin Kaçırdığı En Büyük Eğitim Projesi: Köy Enstitüleri

İbrahim Ortaş
Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi

Son yıllarda 17 Nisan’da Köy Enstitüleri’nin kuruluş yıldönümünün kutlanması sevindirici. Cumhuriyetin bu ulvi projesinin amacı; köyden gelen yetenekli çocukların tam donanımlı olarak yetiştikten sonra, tekrar köylerine dönerek geride kalan ve okuma fırsatı veya olanağı bulmamışları eğiterek ülkenin okuryazar düzeyini yukarı taşımasıydı. Köy Enstitüleri’nin o günkü eğitim yöntemi gününün en ileri eğitim yönteminden daha donanımlıydı.

Bu modelde teorik ve pratik eğitim birlikte alınıyordu. Yalnız temel dersler değil, yaşama dair bütün konular bir bütünlük içinde işleniyordu. Bir taraftan güçlü bir tarih eğitimi yanında tarım, el işi ve güzel sanatlar ile yurttaşlık bilinci ve ulusal bilinç kazanıyorlardı; diğer taraftan dünya klasiklerini okuyarak, müzik dinleyerek, tiyatro yaparak dünya değerleri ile tanışıyorlardı. Bu model şimdi bütün dünyada tartışılan yüksek öğretimde probleme dayalı öğretme modeline çok benziyor. Ayrıca AB’nin yüksek öğretimde başlattığı Leonardo Da Vinci siteminin yıllar önce uygulandığı bir şeklidir.

Köy Enstitüleri Ne Zaman Kuruldu?

Cumhuriyeti kuran çağdaş aydın kadrolar eğitimin öncelikle köylerden başlaması gerektiğini belirleyerek, eğitimi köylere indirgemeyi benimsemişlerdir. En büyük eserleri ise Köy Enstitüleri’nin kuruluşu idi. Çok değişik ve çarpıcı bir girişim olan Köy Enstitüleri hareketi belki de dünyaya örnek bir projedir. Ne yazık ki halen önemi yeterince anlaşılamadı. Köy Enstitüleri’nin başlıca amacı kırsal alanı kalkındırmak, köylüyü eğitmek ve eğitmenlerle köylüyü üretici duruma getirmekti.

Çünkü Cumhuriyetin kurulduğu yıllarda ülkemizde okuryazar oranı neredeyse yok denecek kadar düşüktür. Özellikle kadınlarda ve köylerde durum daha da kötüdür. Bu tablo karşısında Atatürk ve arkadaşları yeni rejimin ruhunu ve düşüncesini köye de ulaştıracak bir eğitsel devrim hareketini başlatırlar. Gerçek anlamda devrimci bir hareket olan Köy Enstitüleri hareketi yalnızca köyün maddi kalkınmasını değil, aynı zamanda ve daha önemli olarak köy insanını bilinçlendirmeyi, onu hiçbir kuvvetin istismar edemeyeceği modern bir kırsal yaşam biçimine kavuşturmayı amaçlar. 17 Nisan 1940’da “Köy Enstitüleri” kurulmaya başlanır.

Amaç Neydi?

Köy Enstitüleri’nde yaşam, dönemin öğretmen ve öğrencilerinin anlatımı ile tam “birliktelik, katılım, yetki” ve “sorumluluk” eksenlerine oturtulmuştur. Enstitülerde kararlar yönetici-öğretici-öğrenci üçlüsünün katkı ve onayıyla alınır. Okul yöneticileri ile öğrenciler her konuyu tartışabilirler. Enstitüleri’nin kuruluşunda Atatürk politikası uygulanır, tarıma elverişli arazilerin seçilmesine özellikle özen gösterilir. Eğitim anlayışı açısından Köy Enstitüleri’yle diğer okullar arasında çok önemli nitelik farkı bulunmaktadır. Köy Enstitüleri’ne eğitim anlamında yüklenen sorumluluk ağır ve anlamlıdır. Köy Enstitüleri’ndeki anlayış o dönemde “Eğitim, Üretim içindedir” şiarıdır. Hep beraber ülkeyi kalkındırmak için üretmek ve hayata birlikte bakmaktır.

Cumhuriyeti kuran genç kadro, büyük çoğunluğu köylü olan ve aynı oranda okuma yazma bilmeyen toplumu kısa yoldan okuryazar yapmak istiyordu. Bu proje aynı zamanda ülkemizin çağdaşlaşma ve modernleşme projesi idi. Yine genç cumhuriyet kadrosu, demokrasiyi altın tepside sunmuştu ve yaşaması için altının doldurulması gerektiğinin farkındaydı. Onun için demokratik bir yapılanmanın zorunlu olduğunun farkındaydılar. Bunun başarılması için de çok yönlü yetişmiş, özgüveni gelişmiş, karşılaştığı sorunu çözebilen yetenekli ve zeki köy çocukları ile işe başladılar. Eğitim ve öğretim sorun çözmeye yönelikti. Özellikle Türkiye gibi halen köy kökenli ve tarıma dayalı yapılarda modelin önemi çok sonradan daha iyi anlaşılmıştır. Çünkü köy çocukları bu modelde hem eğitiliyor hem de geleceklerini hazırlıyorlardı. Küçücük çocuk köyünden geldiği gibi üretimin içerisine giriyor, kendi okulunu kendisi yapıyor, koyun güdüyor, müzik yapıyor, klasik eserler okuyor.

Kendisine koyun gütmesi söylenen çocuk artık sorumluluk almış olmakta ve kendi sorumluluğunu ve bilincini oluşturmak zorunda. İsmet İnönü Hasanoğlan’da yol kenarında koyun güden çocukların azıklarında ekmek parçasının yanında klasikler görünce aradığını bulduğunu ve gelecekten umutlu olduğunu belirtir. Duvar ören, tarım yapan, marangozluk, demircilik yapan, aynı zamanda dünya klasiklerini okuyan ve müzik yaparak ruhunu güzelleştiren mutlu insanları yetiştiriyordu.

Bilindiği gibi bu şekilde yetişen çocuklar kendilerine güveni olan, mutlu ve üretken insanlardır. Ancak bugün özgüveni eksik, çok sayıda insanın mutlu olmadığı ve kimseye güvenmediği bilinmektedir. Karşısındakine güvenmeyen kendisine de güvenemez. Kendine ve karşısındakine güvenmeyen de demokrat olamaz (Erdal Ataberk). İşte Cumhuriyetin genç kuşağı üreten, paylaşan ve dönüştüren demokrat insanlar yetiştirerek ülkenin modernizasyonunu hedefliyorlardı. Bu, onların ülkenin geleceğine ilişkin temel felsefeleri idi.

Çağın En İleri Eğitim Modelidir

Köy Enstitüleri eğitim modeli, bireylere olayların farkına varabilme yetisi kazandırıyordu. Kendi bilincine varan, ülkesinin ve dünyanın değerlerinin farkına varır. Bu da yurttaşlık bilincini yaratır. Ancak ülkemizi bu duruma getiren soğuk savaş mantığı sahipleri, ülkemizin geleceğe yönelik yetişmiş insan yetiştirme projesini erken fark ettiler ve engelleyebildiler.

Köy Enstitüleri aslında ülkemizin içinde tam algılanmadan, dünyada yankı bulmuştu. Şakir Ezacıbaşı NTV’de yanlanan Kültür ve Kimlik programında 1950’li yıllarda Londra’da toplanan Asyalı öğrenciler konseyi toplantısında konuşan UNESCO başkanının Türkiye’nin, yani Tonguç Hocanın Köy Enstitüleri’nin önemini vurgulayan bir konuşma yaptığını belirtiyor. Toplantıda UNESCO başkanı Birleşmiş Milletlerde Köy Enstitüleri ile ilgili birçok belgenin ve dokümanın olduğunu ve örnek gösterildiğini vurgular. Tabii bu büyük projenin çıktıları olan eğitmenler gittikleri köylerde hemen işe sarılır, köylüleri eğitmeye başlar. Ülkenin her tarafına yayılan eğitmenler bir taraftan okuma yazma öğretir, diğer taraftan doğrudan köylülerin üretim artışına yönelik pratik işlere girişirler. Kısa sürede bu eğitmenlerin gittiği köylerde sosyal faaliyet artar. Köylerde tiyatro bile kurulur, köy kahvelerinde okuma odaları açılır. Bugün ülkemizin köy kökenli okumuş kişilerinin genelde bu tür eğitmenlerin bulunduğu ortamdan geldiğini göreceksiniz. Bu konuda araştırma yapmış bir okurumdan aldığım bir e-posta iletisinde, Köy Enstitüleri açıldığında zamanın Amerikan hükümetinin hazırladığı istihbarat raporunda “Dikkatli olun Türkler büyük bir eğitim atılımıyla geliyor” denilmektedir. Ancak Köy Enstitüleri’nin kapanması ülkemizin bağımsızlık politikasının kırılma noktası ve miladı olarak görülebilir. Bu tarihten sonra eğitimin dokusu ve felsefesi değişmiş, köylere kültürel ağırlıklı eğitim, yerini ezberci eğitime bırakmıştır. Cumhuriyetin temel hedefi olan köylüyü aydın çiftçi durumuna getirmek yerine sahipsiz, kendi sorunlarını devlete iletemeyecek kadar yalnız ve aciz bırakılmış, çaresiz durumda görmek hepimizi rahatsız etmektedir.

14 Nisan 2005 Perşembe günü Prof. Dr. Emre Kongar’ın Çukurova Üniversitesi Atatürkçü Düşünce Kolu’nun davetlisi olarak 3 saati aşkın süren mükemmel konferansını dinleyince olayın ne denli önemli olduğunu anladım. Sayın Kongar’ın konferansında insanlık tarihinin geçirdiği tarım, sanayi ve bilişim devrimlerinin yanında dünyadaki gelişmelere ve soğuk savaşın ülkemiz üzerindeki etkilerini dinleyince bir kez daha Köy Enstitüleri’nin niçin kapatıldığını daha iyi anladım.

Batı Bu Modelden Neden Korktu?

1940’lı yıllarda üniversitelerin özerkliğinin başladığı dönem Hasan Ali Yücel’in Köy Enstitüleri’nin kurulduğu döneme denk gelmektedir ki; bu dönemde UNESCO tarafından dünyaya Türk eğitimi model örnek olarak gösterilmektedir. Türk eğitim tarihine bakıldığında Cumhuriyetin eğitim projesinin bu dönemde şahlandığı, ancak çok kısa sürede önünün kesildiği görülmektedir. Bu dönemden sonra soğuk savaş anlayışı ile ülkemizin önüne konulan süreç sonucu insanlarımız birbirine düşürüldü, toplumun en dinamik kesimi olan üniversite gençliği ağırlıklı olarak olaylara da taraf oldukları için üç kez ülkede darbe yapıldı ve her seferinde üniversiteler sorunların merkezi olarak gösterildiği için üniversiteler zaptü-rapt altına alınmaya çalışıldı.

Köy Enstitüleri’nin temel esprisi, bu eğitim modeli kişinin kendi farkına varılabilirliğini kazandırmasıydı. Anlıyor, düşünüyor, sorguluyor ve üretiyor. Yaptığı işin verdiği mutluluk ile yaşamına anlam katabiliyordu. Maalesef ülkemiz o gün bu kazanımı koruyamadı. Çünkü o dönemde toplumun eğitim düzeyi, demokrasiyi sindirme bilinci, batının baskısı sonucu bu proje ortadan kaldırıldı. Bugün bizler Köy Enstitüleri’ni okuyunca hayıflanıyoruz, ancak yakalanan fırsatların değerlendirilmemesi kaçan trene benziyor. Toplum olarak o dönemde neye sahip olduğumuzun farkında değildik. Bugün de farkında olduğumuz inancında değilim.

Köy Enstitüleri’nin Kapatılmasının Bugüne Yansıması Nedir?

O dönemde ülkemizin karşı karşıya olduğu zorlu koşullar ve dış dinamiklerin ülkemiz üzerinde kurdukları psikolojik etkinin sonucu olarak Köy Enstitüleri, soğuk savaşa kurban edilip kısa sürede kapatılarak tarihin raflarına kaldırıldı. Bunu takip eden süreçte ülkenin aydınlık geleceğinin eğitim projesi önce yatılı öğretmen okullarına, sonra yatılı okula, sonra da normal lise eğitimine zamana yayılarak bertaraf edildi. Ülkenin dinamik gençlik sağ sol ayrımı yapmadan anarşinin içine sürüklendi ve üç kez yapılan darbelerle gençlik pasif hale getirildi.
Ülkenin yönetiminde söz sahibi olması gereken entelektüel kesim devletten yavaş yavaş dışlandı. Bu dönemden sonra da ülkemiz eğitimi kalite yönünden gerilemiş, ülkemiz sürekli borçlu bir duruma gelmiş, kırsaldan kentlere plansız göçler başlamış, devasa kentler etrafında kontrol edilemez büyüklükte varoşlar ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak bugün yönetilemez ve kontrol edilemez bir duruma gelinmiştir. Ülkenin yetişkin insan kaynaklarını yetiştiren üniversitelerinin özerkliği çok bulunarak kısılmış, neredeyse ileri lise düzeyinde eğitim veren kurumlar durumuna sürüklenerek, bugün hepimizin bildiği tablo ile karşı karşıya gelinmiştir.
Sorumlu yok. Hesap verecek de yok.

Bir kez daha vurgulamak gerekirse, bazı detaylarda yapılacak eleştiriler, böyle büyük bir projenin değerini düşürmediği gibi, o günden bugüne, bir daha aynı büyüklükte bir “düşünce” ve “planlamaya” rastlamadığımızı, üzülerek ifade etmek durumundayım. Ancak olumlu tarafından bakarsak, o günün zor koşullarında bunlar başarılabildiğine göre, bugün çok daha fazlasını neden başaramayalım, diye kendi kendime soruyorum.

Köy Enstitüleri Projesi’nin günümüz koşullarına uyarlanmış probleme dayalı öğrenme modalarını başta üniversitelerimiz olmak üzere denemeye ne dersiniz!

 Bu yazı PiVOLKA’nın basılı sürümüyle aynıdır. Kaynak göstermek için:
Ortaş, İ. (2005). Ülkemizin kaçırdığı en büyük eğitim projesi: Köy enstitüleri PiVOLKA, 4(17), 3-5.

Selim Sabit Efendi (1829-1910)

Selim Sabit Efendi (1829-1910)

 

          1829’da Vize’de  doğdu. Medreseden icazet aldıktan sonra 1853’te Dar-ül Muallimin’i bitirdi. Altı yıl Paris’te kalarak Türk öğrencileri için açılan Mekteb-i Osmanî ile Muradyan Mektebi’nde Türkçe öğretmenliği yaptı. Ayrıca matematik, fizik ve kimya dersleri gördü. Yurda döndükten sonra gümrükte ve Nafia Nezareti’nde memurluğa başladı. Mekteb-i Sultani (Galatasaray Lisesi) ikinci müdürlüğü, Maarif Meclisi üyeliği ve reisliği, Encümen-i Teftiş ve Muayene reisliği yaptı. Abdülhamid yönetimine karşı davranışlarda bulunduğu gerekçesiyle emekli edildi. Sonra Dar-ül Muallimin’de psikoloji ve metodoloji öğretmeni oldu. İlk alfabeyi hazırladı. Dilbilgisi kuralları, mantık, söz söyleme sanatı, matematik ve coğrafya konularındaki ders kitapları uzun süre okullarda okutuldu. O, çağdaş anlamda ilk eğitim bilimcimizdir. Onun Türk eğitim tarihinde büyük yer  tutmasının başlıca şu nedenlerden ileri gelir;

 

            1. İlköğretimde giriştiği yenileşme çabaları:

 

            Osmanlılarda 1870’lerden itibaren ilköğretimin geleneksel uygulamalardan kurtulup eğitim biliminin verilerine göre geliştirilmesinde Selim Sabit Efendinin önemli bir payı vardır. O, ilköğretim için Tarih, Coğrafya, Matematik, Türkçe, Alfabe kitapları yazmış, okullara kara tahta, tebeşir, öğrenci sırası, harita… Sokmakta öncü olmuş, yeni bir okuma öğretme yöntemi geliştirip uygulamıştır. Eğitim tarihimizde, o yıllarda girişilen bu yenileşme çabalarına “usûl-i cedîd” hareketi denir. İşte, Selim Sabit Efendi, bu hareket içinde yazdığı Kısa Osmanlı Tarihi kitabında ilk kez “deprem” hakkında tarihî bir bilgi vermiştir.

 

            2. İlkokul öğretmenlerine meslekî bakımdan yol gösteren bir eğitim kitabı yazması:     

                 Selim Sabit Efendi ilkokul öğretmenleri için Rehnümâ-yı Muallimîn başlığı altında bir kılavuz kitap yazmıştır (1870). O bu eserinde öğretmenlere meslekî ve pedagojik önemli tavsiyelerde bulunur. Bu konuda çok kısa olarak, onun yalnızca öğrenci disiplini konusundaki şu iki tavsiyesi üzerinde duralım:            “Öğretmen, cezaya lâyık öğrenciye hemen değil, hiddeti geçince ceza uygulamalıdır.”Burada, öğretmenin, soğukkanlı olarak daha uygun ve ılımlı bir cezaya başvuracağı vurgulanmaktadır.             “Bir sınıf ya da şube öğrencileri, yapanı bilinmeyen bir kabahatten dolayı tümüyle cezalandırılamazlar.”

            Eğitim tarihimizde, günümüzden 132 yıl önce Selim Sabit Efendinin getirdiği bu ilkeyi, günümüzde bile öğretmen ve okul yöneticilerimizden bilmeyen ve uygulamayanlar az değildir. Bu nedenle, onların bu ilke üzerinde düşünüp dersler çıkarmaya ihtiyaçları vardır!  Ona göre öğretmen yumuşak huylu, şefkatli, sabırlı, geniş yürekli, âdil olmalı, kin ve düşmanlık beslememeli, hatır gönül, iltimas kabul etmemeli, güzel ahlâklı olmalıdır. O, öğretmen adayı öğrencilerine şöyle seslenirdi: “Şimdiden kendi kendinizi inceleyin, ölçün.

       Eğer bu nitelikler sizde yoksa şimdiden meslekten çekilin. Çünkü gelecekte vatan çocukları sizden zarar görecekleri gibi, siz de usanırsınız ve ömrünüz üzüntü ile geçer.” Yine ona göre, öğretmen, davranışları ve ahlâkı ile öğrencisini büyülemelidir. Öğrenci, öğretmeninde hiç kusur bulmamalıdır. Böyle olursa öğretmenin başarısı kesindir. En büyük, en saygıdeğer öğretmen, öğrenciye okulu bir cennet, dersi mutluluk hâline getiren, en fena öğretmen de okulu cehennem ve kendisini zebani (cehennemin bekçisi) hâline koyandır!

 

            3. Öğretmen adayı öğrencilerini medrese zihniyetinden kurtarmaya çalışması:

 

            Selim Sabit Efendi, öğretmen okullarındaki derslerinde öğrencilerine şöyle seslenirdi: “Bağnazlığı bırakalım, milletimizi yükseltmek için dünyanın neresinde ne gibi yüce, değerli araçlar, bilgiler varsa yararlanalım. Bilimin ülkesi olmaz. Nerede yararlı bir bilim varsa öğrenelim. Zaten, ‘Bilgi Müslüman’ın kaybettiği şeydir, onu nerede bulsa alır.’ Hadisi de böyle emretmiyor mu? Öyleyse, öğretmen olunca, halktaki bağnazca düşünceleri bilgece kaldırmaya çalışmak sizin ikinci göreviniz olmalıdır.”

 

            Selim Sabit Efendinin Kısa Osmanlı Tarihi ders kitabında “deprem” konusu: 

          

            Tanzimat döneminde basılan bazı jeoloji kitaplarında deprem konusu kuşkusuz bir ölçüde yer almaktadır. Ancak, ilkokullar için yazılmış bir tarih kitabında, “deprem” konusu muhtemelen ilk kez Selim Sabit Efendinin Kısa Osmanlı Tarihi başlıklı eserinde yer almıştır. İlk kez 11 Eylül 1874 tarihli olarak İstanbul’da Muhtasar Tarih-i Osmanî başlığı altında yayımlanan 38 sayfalık bu küçük eser, sonraki yıllarda en az dört kez basılmıştır.

       Selim Sabit Efendi, 8. Padişah II. Bayezid ve döneminden bahsederken şöyle yazar (bugünkü dille): “Yönetiminin son zamanlarında İstanbul’da şiddetli bir deprem olmuş, 109 cami ile 1.070 adet ev yıkılmış ve 5.000 kadar insan ölmüştür.”Başka kaynaklardan da araştırdığımız bu deprem, 10 Eylül 1509’daki “Küçük Kıyamet” denen İstanbul depremidir. Selim Sabit Efendi, 1509 depremi ile ilgili bu kısa tarihî bilgiyi vermekle yetinmekte, depremlerin nedenleri ya da depremden korunma yolları vs. gibi konulara girmemektedir. Bu son derece doğaldır, çünkü onun “Osmanlı Tarihi” kitabı yazdığı unutulmamalıdır.

WordPress sürümünü güncellemeniz ve SLL güvenlik hatalarını gidermeniz gerekiyor.